105 ص

پايان نامه(کارشناسي ارشد)--دانشگاه شيراز، 1359.

h t t p : / / d a t a b a s e . i r a n d o c . a c . i r

مبارزه شيميائي با علفهاي هرز در باغات مرکبات ايران نسبتا" جديد بوده و با معرفي و کاربرد سموم علفکش انتخابي که از راه خاک مصرف ميشوند شروع شده‌است . در بسياري از موارد ملاحظه گرديده که اينگونه مواد از طريق تغيير دادن جذب ، حرکت و تجمع مواد غذائي باعث ايجاد تغييراتي در مقدار آنها در گياه ميشوند. دو علفکش مهم و موثر و مورد مصرف از راه خاک در باغات مرکبات ايران عبارتند از از ديوران (Diuron) و بروماسيل (Bromacil) اين دو علفکش بسادگي از راه ريشه جذب ميشوند، در شاخ و برگ گياه حرکت ميکنند و از فتوسنتز يا کربن‌گيري جلوگيري مينمايند. اين دو سم قادر بکنترل تعدادي از علفهاي هرز پهن برگ و نازک برگ در مرکبات ميباشند. خاکهاي جنوب ايران حاوي مقدار نسبتا" زيادي کربنات کلسيم است و داراي اسيديته (P4) بالا در حدود 8 ميباشد و بهمين علت کمبود آهن در اکثر باغات مرکبات اين مناطق مشاهده ميشود. کوشش براي رفع اين کمبود از راه محلول پاشي روي درخت تقريبا" بدون نتيجه ميباشد. مصرف فرمهاي معدني آهن مثل سولفات آهن از راه خاک بعلت تبديل سريع آهن دو ظرفيتي به سه ظرفيتي و غيرقابل استفاده شدن آن نيز عملي نميباشد و تنها کلاتهاي آهن و از همه بهتر سکوسترين است که در خاکهاي جنوب نتايج رضايت بخش داشته و همه ساله بميزان زيادي در باغات مرکبات مصرف ميشود. ليکن کاربرد آن مستلزم صرف هزينه نسبتا" زيادي ميباشد. باتوجه به اينکه باغداران در سالهاي آينده به لحاظ گراني مزد کارگر مجبور بمصرف مقدار زيادتري از سموم علف کش موثر از راه خاک خواهند شد، هدف از اين مطالعه بررسي اثرات تغذيه آهن و علفکشها بطور جداگانه و نيز پيدا کردن اثرات متقابل احتمالي بين دو نوع علفکش دايوران و بروماسيل و فرمهاي مختلف آهن (آلي و معدني) و کاربرد بعدي آن در باغات مرکبات بود. نهالهاي مصرفي ليموترش و نارنج بودند که اکثر پايه‌هاي مصرفي منطقه فارس و ساير نواحي جنوبي را تامين ميکنند. تيمارهاي آزمايش عبارت بودند از ديوران به نسبت 3 و 6 کيلوگرم ماده موثر در هکتار، بروماسيل 4 و 8 کيلوگرم ماده موثر در هکتار، آهن معدني FeSo4 و آهن آلي FeEDDHA باسکوسترين به نسبت 5 و 10 قسمت در ميليون آهن خالص از هر کدام. طرح آزمايش به صورت پلاتهاي خرد شده (split plot design) و در آن علفکش پلات اصلي و آهن پلات فرعي بوده هر تيمار چهار مرتبه تکرار گرديد. قبلا" مشخصات خاک مصرفي در آزمايشگاه تعيين گرديد و هر گلدان حاوي 10 کيلوگرم خاک و دو گياه بود. نتايج بدست آمده نشان داد که مصرف آهن باعث افزايش رشد وزن خشک و ميزان کلروفيل برگ ليموترش و نارنج گرديد. آهن بفرم آلي (سکوسترين) موثرتر از آهن معدني بود و سطح پائين آهن معدني (5 قسمت در ميليون آهن) تفاوت چنداني با شاهد نداشت . مصرف هر دو علفکش باعث ايجاد علائم صدمه به گياهان و در سطح بالا منجر به مرگ آنها گرديد. ليموترش حساسيت بيشتري به هر دو علفکش نشان داد. بروماسيل سميت زيادتري براي هر دوگونه داشت . يک کاهش رشد در مرحله آخر در هر دوگونه ملاحظه شد که اين کاهش براي دايوران کمتر بود. گياهان باقي مانده با مقايسه با شاهد برنگ تيره‌تري داشتند و ميزان ازت و کلروفيل آنها نيز بطور قابل ملاحظه‌اي بيشتر بود. مطالعات نشان داد که سولفات آهن و سکوسترين اگر با علفکشهاي دايوران و بروماسيل بکار روند ميتوانند موثرتر باشند. هر دو علفکش در غلظتهاي بالاتر آهن سميت بيشتري داشتند و يکنوع اثر تشديد کنندگي ملاحظه گرديد و اکثر گياهان با 10 قسمت در ميليون آهن بفرم آلي بصورت همراه با علفکشها، از بين رفتند. بنابراين اثر هر کدام از علفکشهاي دايوران و بروماسيل بستگي تام به غلظت آهن خواهد داشت . بسته به ميزان مصرف آهن بفرم آلي ميتواند در رابطه با علفکشها اثرات مختلفي از بهبود دهندگي تا تشديد کنندگي و ايجاد سميت داشته‌باشد. با توجه به نتايج حاصله و حساسيت نهالهاي جوان مرکبات بدو سم علفکش ديوران و بروماسيل و مقاومت درختان مرکبات از 4 سال به بالا باين دو سم ميتوان نتيجه گرفت که اولا" کاربرد سموم مذکور در باغات در سطوح مصرف شده احتمالا" اثرات زيان‌آور زيادي نخواهد داشت و ثانيا" شايد بتوان با استفاده آهن معدني در سطوح بالا و يا آهن آلي بميزان خيلي کمتر از مصرف فعلي آن در باغات توام با علفکشها هم نسبت بمبارزه با علفهاي هرزه اقدام بود و هم مساله تغذيه آهن را حل کرد.